Jak czytać receptę na okulary: sfera, cylinder, oś, PD

Recepta na okulary to kilkanaście liczb i skrótów, które nikt nigdy nie tłumaczy. Poniżej rozszyfrowujemy je wiersz po wierszu, na konkretnym przykładzie, żeby dało się samodzielnie odczytać, co właściwie jest na tej kartce.

Dwa wiersze: prawe i lewe oko

Recepta jest zawsze podzielona na oczy, opisane skrótami łacińskimi:

• OP lub OD (oculus dexter) to oko prawe.
• OL lub OS (oculus sinister) to oko lewe.
• OU (oculus uterque) oznacza oboje oczu, gdy wartość jest wspólna.

Prawe oko jest zwyczajowo w pierwszym wierszu. To, że wartości dla obu oczu się różnią, jest normalne i nie oznacza niczego niepokojącego.

Kolumny, czyli co oznaczają skróty

SPH, czyli sfera

Najważniejsza liczba. Znak minus oznacza krótkowzroczność: dobrze widać z bliska, gorzej w dal. Znak plus oznacza nadwzroczność. Im większa liczba, tym silniejsza wada. Wartość podaje się w dioptriach, zwykle co 0,25.

Wada rzędu -0,75 D to niewielka krótkowzroczność, -3,00 D to wada średnia, powyżej -6,00 D mówi się o wadzie wysokiej. Przy wyższych wartościach warto rozmawiać o cieńszych soczewkach, bo standardowe robią się grube na brzegach.

CYL i AX, czyli astygmatyzm

Te dwie kolumny zawsze idą w parze. Cylinder bez osi nie ma sensu i odwrotnie. Astygmatyzm oznacza, że rogówka nie jest idealnie kulista, tylko lekko owalna, przez co obraz rozmywa się w jednym kierunku bardziej niż w drugim.

Oś to kąt, pod jakim trzeba ustawić korekcję, podawany w stopniach od 0 do 180. Nie jest miarą siły wady, tylko jej kierunku. Dlatego oś 10 i oś 170 to zupełnie inne ustawienia, mimo że liczby wyglądają podobnie.

Pusta kolumna CYL oznacza brak astygmatyzmu.

ADD, czyli dodatek do czytania

Pojawia się, gdy oko przestaje samo ustawiać się na bliskie odległości. ADD dodaje się do sfery, żeby uzyskać moc do czytania. Przy sferze -1,50 i addycji +2,00 moc do bliży wynosi +0,50.

Obecność ADD na recepcie to zwykle moment na okulary progresywne zamiast dwóch osobnych par.

Przykład

Czytamy to tak: oko prawe ma krótkowzroczność 2,25 dioptrii oraz astygmatyzm 0,75 dioptrii ustawiony pod kątem 175 stopni. Oko lewe ma nieco mniejszą wadę. Osoba potrzebuje dodatku +1,75 do czytania, a jej źrenice są oddalone o 63 milimetry.

PD, czyli rozstaw źrenic

Najczęściej pomijana i najbardziej niedoceniana liczba na recepcie. Każda soczewka korekcyjna ma punkt optyczny, który powinien wypaść dokładnie naprzeciw źrenicy. Jeśli PD jest błędne, punkt przesuwa się w bok i soczewka zaczyna działać trochę jak pryzmat.

Objawy są wtedy nieoczywiste: okulary „jakoś nie leżą”, po godzinie boli głowa, oczy się męczą, a moc formalnie jest przecież dobra. Dlatego rozstaw źrenic mierzymy zawsze przed wykonaniem okularów, nawet jeśli recepta jest świeża.

Jak długo recepta jest aktualna

Formalnie recepta nie ma terminu ważności, ale wzrok się zmienia. U dorosłych warto sprawdzać moc mniej więcej raz na dwa lata, u dzieci i przy szybko postępującej krótkowzroczności częściej. Recepta sprzed czterech lat zwykle nie opisuje już stanu faktycznego.

Jeżeli masz receptę w ręku i chcesz sprawdzić, czy jest jeszcze aktualna, kontrola wzroku pod okulary jest u nas bezpłatna. Zajmuje kilkanaście minut i od razu wiadomo, czy warto zamawiać okulary z tymi wartościami.